jueves, 30 de noviembre de 2017

Relatividade e pensamento


Mañá venres temos outra reunión do club de Ciencia e Tecnoloxía. Despois da reunión da semana pasada, na que falamos sobre a Relatividade especial e xeral, estaría ben que lle botáramos unha ollada a este artigo. Está escrito por Brian Greene, catedrático de física e matemáticas da Universidade de Columbia, de N. York (aí é nada), pero coñecido polo gran público, especialmente polos seus traballos de divulgación científica. O artigo, do que extraemos aquí un fragmento para debater na reunión, foi publicado na revista Scientific American (Investigación y Ciencia, para os amigos) en 2015, con motivo do centenario da publicación da Teoría da Relatividade Xeral. 

Ademais das cuestións puramente científicas, que seguramente centrarán o noso debati, o que se propón aquí é a discusión sobre a posible ou non repercusión das ideas de Einstein sobre o pensamento, a arte e outros aspectos da sociedade a principios do século XX. 

O fragmento é este:

"Mientras Einstein planeaba sobre la sociedad, sus ideas sobre la relatividad, al menos en su versión más ampliamente divulgada, parecían concordar con otras convulsiones culturales. Si James Joyce y T. S. Eliot astillaban la frase, Pablo Picasso y Marcel Duchamp escindían el lienzo, y Arnold Schoenberg e Igor Stravinski hacían añicos la escala, Einstein rompió las amarras que hasta entonces habían atado el espacio y el tiempo a los modelos obsoletos de la realidad.
Algunos han ido más lejos y han presentado a Einstein como la inspiración central del movimiento vanguardista del siglo XX, el manantial científico que obligó a repensar la cultura. Aunque resulta romántico creer que las verdades de la naturaleza generaron una ola que barrió los polvorientos vestigios de una cultura atrincherada, nunca he encontrado pruebas convincentes que unan esas convulsiones a la ciencia de Einstein. Una interpretación errónea pero muy extendida de la relatividad —que elimina toda verdad objetiva— ha sido la responsable de que, numerosas veces, el ámbito de la cultura haya evocado de manera injustificada las teorías del físico alemán. Curiosamente, los gustos del propio Einstein eran poco originales: prefería a Bach y a Mozart antes que a los compositores modernos y renunció al regalo de un mobiliario de la Bauhaus porque le agradaba más el clásico y manido que ya poseía.
Con todo, es justo decir que a principios del siglo XX no faltaron las ideas revolucionarias, muchas de las cuales sin duda se entremezclaron. Y que, por supuesto, Einstein fue un gran ejemplo de cómo el abandono de las premisas tradicionales permite descubrir paisajes nuevos y arrebatadores."

A Rusia dun poeta en tempos convulsos

 
O pasado luns tivemos a reunión do primeiro grupo do club de cinema, para comentar a segunda das pelis sobre o ciclo sobre a Revolución Rusa. A peli en cuestión era Doctor Zhivago, baseada na novela do Nobel ruso Boris Pasternak, dirixida polo británico David Lean, Sir David Lean. 

Completan a filmografía deste cieasta un total de 16 películas como director, pero se ten un lugar na historia da séptima arte é fundamentalmente por tres: A ponte sobre o río Kwai, Lawrence de Arabia e Doutor Zhivago. As tres son películas indispensables, e teñen a pegada do seu director, que gañou o óscar ao mellor director polas dúas primeiras. Son superproducións da época dourada de Hollywood, dos anos cincuenta e sesenta, rodadas cunha impecable técnica de color que contan historias de personaxes que viven inmersos en marcos nos que teñen lugar conflictos de grandes proporcións (un coronel que constrúe unha ponte para o inimigo na segunda guerra mundial, un oficial inglés en medio de confictos entre árabes, ou un poeta en plena revolución rusa)

Pero non sería xusto falar da película sen comezar polo creador da súa historia, Boris Pasternak, unha historia que ben podería pasar pola súa propia, porque hai un claro paralelismo entre o escritor e Yuri Zhivago: un poeta admirado e querido polo pobo, pero perseguido polas autoridades soviéticas, acusado de subxetividade e individualismo, algo frontalmente contrario ao réxime. Pasternak foi galardoado co premio Nobel de Literatura en 1958, despois de estar na lista de candidatos seis veces  en anos anteriores; pero foi seguramente a publicación de Doutor Zhivago ese mesmo ano o que o fixo finalmente merecedor do premio, unha publicación saíu á luz da man dun editor italiano, tras saír o documento orixinal clandestinamente da URSS, onde non se publicaría ata os anos 90, tras a caída do réxime soviético.

A revolución rusa, a guerra civil que veu despois, e o posterior desenvolvemento e crecemento da Unión Soviética é contada a través do  fío condutor da vida de Yuri Zhivago, unha revolución que se nos ofrece descarnada, na que o amor, a familia, a arte ou mesmo a vida teñen escaso valor, supeditados ao colectivismo, á ditadura do proletariado. Pero ademais, a película éunha historia de amor e se profundizamos, podemos atopar un canto aos mellores valores do ser humano

A banda sonora e a marabillosa fotografía, cos seus coidados encuadres, a beleza das paisaxes rusas (que en realidade son en gran parte españolas) contribúen, sen que nos deamos conta, a crear un ambiente poético e cálido, que encaixa á perfección coa alma do poeta (médico de profesión), en contraste co frío inmisericorde e os desgarradores acontecementos que teñen lugar.
 
A pesar da fría acollida entre a crítica, obtivo en 1965, entre outros premios, 5 óscars e 5 globos de ouro

Entre os participantes na nosa reunión, houbo opinións de todas as cores, dende a quen lle pareceu un muermo infumable  ata a quen a recoñeceu como unha película de gran talla, pasando pola indiferencia. As críticas máis xeralizadas estiveron dirixidas a excesiva metraxe. 

Da reunión quedámonos con esta secuencia:
               - Que tal a peli?
               - Me enamoré de la chica rubia...


jueves, 23 de noviembre de 2017

O infinito de Einstein



Unha cousiña moi breve
Na publicación anterior comentabamos unha célebre frase de Einstein sobre o infinito, pero canto máis coñecemos deste persoeiro, máis nos damos conta de que hai outra cousa infinita, ademais do universo e a estupidez humana, e é o seu inxeño... e se non é infinito, achégase bastante. 

Así, buceando pola rede, atopei esta páxina, con quince das súas frases máis célebres, e hai unha, que, dada a data na que estamos, na que temos previstas varias actividades dende a biblioteca e o departamento de orientación, non podemos deixar de publicar aquí:

"O mundo non está en perigo polas malas persoas senón por aquelas que permiten a maldade "

 



25-N Universo e estupidez humana



No club de ciencia da nosa biblioteca andamos ás voltas nestas datas coa sempre chocante Teoría da Relatividade. E digo chocante, porque por moitas veces que o escoitemos, ou o leamos, resulta difícil de asumir que o espazo e o tempo sexan algo deformable, e que iso mesmo sexa o causante de que sigamos dando voltas e máis voltas arredor do Sol, ou de que aquela bendita mazá caera diante dos fuciños de Sir Isaac Newton para inspiralo na súa concepción do Universo.
Ademais de ser, seguramente o científico máis recoñecido de todos os tempos, tamén, seguramente foi un dos máis mediáticos, e gustaba de soltar ante a prensa frases inxeniosas. Unha delas hoxe, véspera do Día Internaciona contra a Violencia de Xénero, ven que nin pintada: 

"... só dúas cousas poden ser infinitas: o universo e a estupidez humana [...] e no referente ao universo, non estou seguro..."

Hoxe toca reunión no recreo, así que estiven buscando documentación ao respecto na rede. Non é doado atopar material  sobre este tema que satisfaga a todos os que formamos este club de Ciencia e Tecnoloxía, uns pola extensión, outros pola excesiva simplicidade, outros, ao contrario, pola complexidade. Finalmente decidinme por este video que se adapta ao tempo dispoñibe e trata as dúas teorías, a especial e a xeral, dunha forma amena. 
Espero que nos satisfaga a todo@s e que teñamos un intenso debate científico



Club de cinema: Acorazado Potemkin



Retomamos este curso a actividade do noso blog, e facémolo co noso club de cinema CINÉFRIKOS Ferrolterra, no seu segundo ano de vida.
Comezamos cun ciclo de películas relacionadas coa Revolución Rusa, coincidindo co seu centenario, este ano 2017.
A través de tres películas percorreremos a andaina desa Revolución, que marcou o curso do mundo durante o século XX, dende as súas orixes, nos primeiros anos do século ata a súa fin, na década dos 90.

A primeira das tres películas propostas é Acoirazado Potemkin, do mestre Serguéi Einsestein. Nela relátanse uns feitos que tiveron lugar en 1905, e que serían un dos xermes da Revolución, que se desataría doce anos máis tarde, en 1917.
Seguiremos con Doctor Zhivago, desenvolvida en plena revolución e na posteriormente consolidada Unión Soviética. 
E para rematar, a terceira película elixida é Goodbye Lenin, que nos traerá unha visión da época na que desaparición do Telón de Aceiro tras a caída do Muro de Berlín.

Son moitas as boas películas que atopamos ao longo da historia do cinema, algunhas son auténticas obras mestras, e algunhas delas marcaron un antes e un despois. O Acoirazado Potemkin pertence a este último selecto grupo: as innovacións técnicas e narrativas introducidas polo xove director -que contaba só con 26 anos- fan que este film sexa un dos máis estudados nas escolas de cinema, e sen dúbida, un dos máis influíntes de todos os tempos. Así, directores da talla de Charles Chaplin  ou Billy Wilder consideraban esta como a súa película favorita, e outros, como Brian de Palma, Francis Ford Coppola ou Steven Spilberg, e ata os Simpson de Matt Groening a homenaxean nas súas películas. Tal é a importancia desta obra que dende a súa estrea, a cidade de Odesa, na que foi rodada, quedará para sempre identificada polas Escaleiras Richelieu, nas que se filmou a escena da matanza, o mesmo que París pola torre Eiffel, ou Londres pola torre do Big Ben.
Resultado de imaxes para acorazado potemkin actores profesionales
Outro dato singnificativo é que, a pesar da súa clara vocación propagandística do réxime soviético, en 1958, en plena Guerra Fría, e co industria cinematográfica baixo o poderío de Hollywood, foi elixida como mellor película da historia na Exposición Xeral de Bruselas, e en 1990, no I Festival Internacional de Cine Europeo, unha votación realizada entre 6.000 cineastas elixiu O Acoirazado Potemkin’ como a mellor película europea de todos os tiempos.

Como conclusión, despois de reunión do noso club, podemos dicir que a película gustou, en xeral, se ben, en algún caso, quedou constancia (como era de esperar) de que certos aspectos, dende a perspectiva do cinema actual vense certamente antigos, como a sobreactuación dos personaxes, que por outro lado, non debemos esquecer que non eran actores profesionais.

Aquí podedes ver unha presentación con información friki máis detallada sobre a peli


Volveremos en breve con Doctor Zhivago

martes, 6 de abril de 2010

Pódiums da olimpiada 2010



O venres, antes de irnos de vacacións, tivo lugar na biblioteca o triple desempate dos tres primeiros equipos da categoría genius. a proba consistíu nun xogo no que os equipos tiñan un tempo máximo de dous minutos para responder nomes e cousas que empezaran cunha letra determinada, en diferentes categorías, tales como animais, prendas de vestir, cidades, personaxes, etc.

O resultado foi o seguinte:
  • 1º clasificados: GAIA
  • 2º clasificados: LEDEBURITA
  • 3º clasificados: ATIGUA
...E ademais de desempatar, pasamos un bo rato.

O pódium da categoría JUNIOR queda formado por
  • 1º clasificados: EGA
  • 2º clasificados: JHV
  • 3º clasificados: ZUKI ZUKI

martes, 23 de marzo de 2010

Triple desempate



Tal como indicamos onte, na categoría Genius, por primeira vez producíuse un empate triple entre os tres primeiros clasificados. O desempate terá lugar na biblioteca o vindeiro venres, 26/3/2010 durante o primeiro recreo da mañá, entre as 10:10 e as 10:30